PR’dan vatandaşlığa: Avustralya pasaportu yolculuğu ve çifte vatandaşlık

Kalıcı oturum (PR) çoğu hak için yeterlidir, ama vatandaşlık başka bir eşiktir: oy verme hakkı, Avustralya pasaportu, kamu görevlerine erişim ve geri dönüş özgürlüğü. Türk diasporasının önemli bir kısmı için bu, hem pratik hem de duygusal bir karardır, özellikle de Türk vatandaşlığını koruyarak.

Genel koşullar

Avustralya vatandaşlığına “conferral” (başvuruyla edinme) yolunda tipik koşullar şunlardır:

• İkamet şartı: Genel olarak başvurudan önceki dört yıl Avustralya’da yasal olarak ikamet etmiş olmak; bunun son 12 ayının kalıcı oturumlu (PR) olması ve bu süre içinde yurt dışında geçirdiğiniz toplam günlerin belirli sınırları aşmaması beklenir.
• Vatandaşlık testi: Çoğu başvuran 18–59 yaş arasında Australian Citizenship Test’e girer. Test; Avustralya’nın değerleri, tarihi ve demokratik gelenekleri üzerine çoktan seçmeli sorulardan oluşur ve resmî hazırlık kitapçığından çalışılır.
• İyi karakter (good character) ve Avustralya’ya bağlılık beyanı.
• Süreç olumluysa bir vatandaşlık töreniyle (citizenship ceremony) ve yeminle tamamlanır.

Çifte vatandaşlık: Avustralya izin veriyor, ya Türkiye?

İyi haber: Avustralya çifte (hatta çoklu) vatandaşlığa izin verir. Avustralya vatandaşı olmanız, başka bir vatandaşlığı bırakmanızı gerektirmez.

Türkiye tarafında da Türk vatandaşları, başka bir ülke vatandaşlığına geçtiklerinde Türk vatandaşlığını koruyabilir, ancak bunun usulü vardır. Türk vatandaşlığını kaybetmemek için, yabancı vatandaşlığa geçmeden önce ya da sonra “çıkma izni” değil, vatandaşlığın muhafazası çerçevesinde doğru bildirim ve kayıt adımlarının izlenmesi gerekir. Yurt dışında doğan çocukların Türk vatandaşlığının nüfusa tescili, askerlik durumu ve Mavi Kart gibi başlıklar aileden aileye değişir.

Bu, “genel bilgi” ile geçiştirilmemesi gereken bir alandır. Türk vatandaşlığı ve askerlik statünüzle ilgili adımları, en güncel mevzuata göre ilgili Türkiye Cumhuriyeti Başkonsolosluğu üzerinden teyit edin. Yanlış sırayla atılan bir adım, sonradan düzeltilmesi zor sonuçlar doğurabilir.

Çocuklar ve doğumla vatandaşlık

Avustralya’da doğan bir çocuk, ebeveynlerinden en az biri vatandaş ya da PR sahibiyse genelde doğumla Avustralya vatandaşı olur. Aynı çocuk, Türk ebeveynin çocuğu olarak Türk vatandaşlığına da doğumla hak kazanabilir; ancak bunun Türkiye nüfus kütüğüne işlenmesi için konsolosluk işlemleri gerekir. İki vatandaşlığı da çocuğunuz için baştan tesis etmek, ileride seçenekleri açık tutar.

Vatandaşlık koşulları ve süreleri zaman zaman güncellenir. Başvurmadan önce Department of Home Affairs’in güncel sayfalarını ve Türk vatandaşlığı için ilgili Türk resmî makamlarını esas alın.