Avustralya–Türkiye çifte vergilendirme anlaşması: karar dosyası
Anlaşma vergiyi otomatik silmez. Önce iki ülkenin iç hukukunda mukimlik, sonra gelir türü, kaynak, treaty maddesi ve mahsup incelenir.
Avustralya’da yaşayıp Türkiye’den kira, ücret, faiz, temettü veya iş geliri alan kişi, “iki ülke arasında anlaşma var, vergi çıkmaz” sonucuna atlamamalıdır. Avustralya ile Türkiye arasındaki gelir üzerinden çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması 5 Haziran 2013’te yürürlüğe girmiştir; fakat anlaşmanın görevi her geliri vergiden muaf kılmak değil, iki ülkenin çakışan vergileme haklarını gelir türüne göre dağıtmak ve uygun durumda çifte vergiyi gidermektir.
Bu alan yüksek risklidir. Aşağıdaki yöntem dosya düzeni içindir, kişisel vergi görüşü değildir. Tutar, tarih ve olguları kayıtlı Avustralya tax agent ve Türkiye’deki yetkili mali müşavirle doğrulayın.
Birinci adım: iç hukuk mukimliği
Önce her ülke kendi iç hukukuna göre sizi vergi mukimi sayıyor mu diye bakar. Avustralya’da sadece 183 gün saymak yeterli bir analiz değildir; ATO ordinary concepts, domicile ve diğer testlerde fiziksel varlık, niyet, ev, aile, varlıklar, iş ve sosyal bağları birlikte değerlendirir. Türkiye tarafı kendi mevzuatını uygular.
Her iki ülke de mukim sayarsa anlaşmanın tie-breaker sırası devreye girebilir: daimi ev, kişisel ve ekonomik ilişkilerin merkezi, alışılmış oturma yeri ve sonraki kriterler olgulara göre incelenir. Bu değerlendirme, iç hukuk mukimliğini her amaç için yok etmiş sayılmaz.
İkinci adım: geliri sınıflandırın
Her gelir satırını ücret, serbest meslek/işletme kazancı, kira ve taşınmaz, temettü, faiz, royalty, sermaye kazancı, emekli aylığı veya başka kategori olarak ayırın. Gelirin ödendiği banka hesabı, kaynağın hangi ülke olduğunu tek başına belirlemez. Çalışmanın nerede yapıldığı, taşınmazın yeri, şirketin niteliği ve permanent establishment gibi unsurlar önemlidir.
Anlaşmanın ilgili maddesi, kaynak ülkeye tam, sınırlı veya hiç vergileme hakkı verebilir. Residence country ise yabancı vergi mahsupu veya başka rahatlama yöntemi uygulayabilir. Brüt gelir, kesilen vergi ve kur dönüşümünü ayrı kaydedin.
Üçüncü adım: kanıt ve mahsup
Türkiye beyanı, tahakkuk ve ödeme makbuzu, stopaj belgesi, kira sözleşmesi, banka hareketi ve tarihli kur hesabını saklayın. ATO’ya foreign income tax offset istenecekse gerçekten ödenen ve uygun verginin belgesi gerekir. Aynı ödemenin iki dönemde veya iki kez mahsup edilmesini önleyen çalışma kâğıdı tutun.
Avustralya–Türkiye ilişkileri veri rehberimiz anlaşmanın diplomatik yerini açıklar; kişisel uygulama için anlaşma metninin güncel, MLI ile birlikte uygulanabilir hâli ve her iki ülke iç hukuku okunmalıdır.
Uzmandan yazılı sonuç isteyin
Danışmana pasaport giriş-çıkışları, ev ve aile düzeni, iş sözleşmeleri, şirket ortaklıkları ve bütün gelir kaynaklarını verin. Yazılı görüşte hangi mukimlik testi, hangi treaty maddesi, hangi kur ve hangi mahsup belgesinin kullanıldığını sorun. “Anlaşma var” şeklindeki tek cümle denetime dayanıklı değildir.
Resmî kaynaklar
Sık sorulan sorular
Anlaşma varsa tek ülkede beyan yeterli midir?
Mutlaka değil. İç hukuk beyan yükümlülükleri sürebilir; anlaşma vergileme hakkını sınırlar veya mahsup gibi rahatlama sağlar. Dosyanızı iki ülkede yetkili vergi uzmanıyla inceleyin.
Vatandaşlık vergi mukimliğini belirler mi?
Tek başına belirlemez. Yaşam düzeni, ev, aile, ekonomik bağlar ve gün sayısı gibi olgular iç hukuk testlerinde değerlendirilir; çift mukimlikte anlaşmanın tie-breaker sırası uygulanabilir.
