Yeni Zelanda'da deprem ve tsunami için aile hazırlık planı
Drop, Cover, Hold ile başlayın; uzun veya ayakta durmayı zorlaştıran kıyı depreminde resmî uyarıyı beklemeden yüksek yere yönelin.
Yeni Zelanda’nın tamamı deprem riski taşır. Türk ailelerin hazırlığı yalnızca büyük bir acil durum çantası almak değil; evdeki eşyaları sabitlemek, deprem anındaki davranışı prova etmek, kıyıdaki tsunami tahliye alanını bilmek ve iletişim kesildiğinde buluşma planı kurmaktır.
National Emergency Management Agency’nin Get Ready hizmeti, deprem sırasında Drop, Cover and Hold davranışını önerir. Sarsıntı bitmeden dışarı koşmak düşme, cam ve cephe parçası riskini artırabilir.
Ev içini düşmeden önce güvenli hâle getirin
Yüksek dolap, kitaplık, televizyon ve sıcak su silindirini uygun bağlantıyla sabitleyin. Ağır eşyaları alt raflara koyun; yatak ve oturma yerini devrilebilecek mobilya veya büyük camdan uzaklaştırın. Gaz, su ve elektriğin nasıl kapatılacağını öğrenin, fakat yalnızca hasar veya resmî talimat olduğunda güvenli biçimde uygulayın.
Her aile üyesi için su, uzun ömürlü yiyecek, düzenli ilaç, fener, radyo, power bank, ilk yardım, maske, hijyen ve belge kopyası planlayın. Ev kiti yanında araç/iş için küçük grab bag hazırlayın. Çocuğun okulu ve işyerinin tahliye planını öğrenin.
Sarsıntı anı
Çökün, baş-boynu koruyacak sağlam masa altına girin veya yakınında korunup tutunun. Kapı eşiğinin otomatik güvenli olduğunu varsaymayın. Dışarıdaysanız bina, ağaç ve elektrik hattından uzak açık alana; araçtaysanız güvenli yerde durup köprü, tünel ve hatlardan uzağa geçin.
Asansör kullanmayın. Sarsıntıdan sonra artçılar gelebilir; hasarlı yapıya geri girmeyin. Yaralı, yangın, gaz kokusu ve düşen hatları kontrol edin; telefon şebekesini gereksiz aramalarla meşgul etmek yerine kısa mesaj kullanın.
Kıyıda doğal tsunami uyarısı
Get Ready’nin açık kuralı önemlidir: Deprem bir dakikadan uzun sürüyorsa veya ayakta durmayı zorlaştıracak kadar güçlüyse, kıyıdaki tsunami evacuation zone içindeyseniz resmî uyarıyı beklemeden en yakın yüksek yere ya da olabildiğince içeri hareket edin. “Long or Strong, Get Gone.”
Rotayı yürüyerek prova edin; yollar kapalı olabilir. Haritayı çevrim dışı saklayın. İlk dalgadan sonra geri dönmeyin; yerel Civil Defence resmî olarak güvenli demeden kıyıya yaklaşmayın.
Türkçe aile iletişim planı
Mahalle dışında bir irtibat kişisi, iki buluşma noktası ve çocukları kimin alacağını yazın. İngilizcesi sınırlı yakınlar için emir cümlelerini önceden çevirin; sosyal medya söylentisini değil resmî Civil Defence kaynağını paylaşın. Avustralya’daki sel hazırlığıyla ortak belge düzenini afet kontrol listemizde görebilirsiniz.
Planı buzdolabına asmak yeterli değildir. Altı ayda bir gece ve gündüz senaryosu prova edin, pilleri ve su tarihini kontrol edin, yeni iş/okul adresini haritaya ekleyin. Kiracıysanız bina yöneticisinden tahliye ve yangın sistemini öğrenin; ev sahibinin sabitleme izni gereken eşyaları yazılı olarak sorun.
Evcil hayvan taşıma çantası ve birkaç günlük yem de grab bag yanında hazır bulunmalıdır.
Resmî kaynaklar
Sık sorulan sorular
Deprem sırasında kapıya koşmalı mıyım?
Get Ready, bulunduğunuz yerde Drop, Cover and Hold yapmayı; dışarıdaysanız binalar ve elektrik hatlarından uzak açık alana geçmeyi öneriyor.
Tsunami sirenini beklemeli miyim?
Hayır. Kıyıda deprem bir dakikadan uzun sürerse veya ayakta durmayı zorlaştıracak kadar güçlüyse doğal uyarıyı esas alın; en yakın yüksek yere ya da mümkün olduğunca içeri hızla gidin.
