Yeni Zelanda NCSC siber olay bildirimi rehberi
Banka ve hesap güvenliğini hemen koruyun, olay zaman çizelgesini çıkarın ve doğru bireysel ya da teknik NCSC formunu seçin.
Yeni Zelanda’da phishing, scam, account takeover, malware, ransomware, sahte invoice, identity theft veya başka online security sorunu yaşayan kişi ve küçük işletme National Cyber Security Centre, NCSC kanalından olay bildirebilir. NCSC, raporu inceleyip ne olmuş olabileceğini ve response, recovery ile gelecekte korunma adımlarını açıklayabilir. Her rapor bire bir müdahale üretmez, fakat ulusal tehdit görünürlüğüne katkı sağlar.
Para kaybı fark edildiğinde rapor formunu tamamlamayı beklemeden bankanın fraud number’ını arayın. Transferin geri çağrılmasını, kart veya hesabın dondurulmasını ve yeni transaction’ların kontrolünü isteyin. Immediate danger veya devam eden suç varsa Police 111; acil olmayan suç raporu için 105 kullanılır.
Cihaz ve hesapları kontrollü biçimde koruyun
Güvenilir başka bir cihazdan etkilenen e-posta, banka ve ana hesap password’lerini değiştirin; her hesap için ayrı parola ve multi-factor authentication kullanın. Active session ve forwarding rule’ları kontrol edin. Mobile number ele geçirildiyse telco ile SIM güvenliğini doğrulayın. İş cihazında incident response ekibine haber vermeden log silmeyin veya cihazı sıfırlamayın.
Olay çizelgesinde ilk belirti, tıklanan URL, dosya adı, gönderen adres, account, IP veya login alert, ödeme bilgisi, tarih ve saati kaydedin. Screenshot, e-posta header, transaction receipt ve platform report number gibi kanıtları güvenli yerde saklayın. Şüpheli dosyayı başkasına göndermeyin veya yeniden açmayın.
NCSC sayfasında individuals and small business için sade reporting tool, IT specialists ile government ve large organisations için technical incident formu bulunur. Bilginiz ölçüsünde doğru formu seçin; teknik ayrıntı bilmiyor olmak bireysel rapora engel değildir. Telefonla rapor seçeneği de resmî sayfada sunulur.
Triage sonucunu diğer kurumlarla tamamlayın
Form sonunda sistem olası olay türü ve next steps hakkında ilk yönlendirme verebilir. NCSC incident management team raporu triage eder. Bazı olaylar yalnız tehdit verisine eklenir; bazılarında responder ek bilgi veya teknik tavsiye için iletişim kurar. Reference number’ı saklayın ve yeni gelişmeleri aynı dosyada tutun.
NCSC bankanın, polisin, Privacy Commissioner’ın veya platformun yerine geçmez. Kişisel veri breach’i bir organisation sorumluluğundaysa agency ve OPC süreci; online harassment varsa Netsafe; ürün veya ödeme anlaşmazlığı varsa finansal dispute scheme ayrıca gerekebilir. Kurum iseniz yasal privacy breach notification ve sector regulator sürelerini hemen değerlendirin.
Own Your Online scam check aracı, şüpheli mesajı değerlendirmeye ve doğru koruma adımına yönelmeye yardımcı olur. Mesaja yanıt vermeyin; içindeki telefonu aramak yerine kurumun resmî web sitesindeki numarayı kullanın. Online zarar için Netsafe rehberimizi, gizlilik şikâyeti için OPC rehberimizi okuyun.
Resmî kaynaklar
Sık sorulan sorular
Bireyler NCSC'ye siber olay bildirebilir mi?
Evet. NCSC'nin individuals ve small business için ayrı online reporting aracı vardır; büyük kuruluş veya teknik ekipler specialist formunu kullanır.
NCSC raporu para iadesini garanti eder mi?
Hayır. Rapor triage, yönlendirme ve tehdit görünürlüğü sağlar. Para kaybında bankaya hemen ayrıca bildirim yapılmalı; suç varsa polis kanalı kullanılmalıdır.
